Otizmin Nedenleri Ve Belirtileri

Otizmin Nedenleri Ve Belirtileri

Otizm

Aileler çocuklarında, çocuklarıyla akran diğer çocuklardan farklı davranışlar gözlediklerinde kaygılanabilirler. Ve ‘acaba çocuğumda otizm var mı’ diye düşünebilirler. Bunun için otizm hakkında iyi bilgi sahibi olmaları gerekir ve otizmli bireylerin hayatlarında ne gibi değişiklikler olduğunu iyi bilmelidirler.

Otizm nörolojik sistemde meydana gelen hasar sonucu gelişimi etkileyen bir bozukluktur. Beyinde meydana gelen bu hasar, doğumdan sonra olabileceği gibi doğuştan da olabilir. Hasar sonucu beynin fonksiyonları sağlıklı işlemeyebilir ve bunun sonucunda çocukta sosyal, bilişsel, duygusal problemler açığa çıkabilir.

Otizmin Nedenleri Ve Belirtileri

Otizmin nedenleri kesin olarak tespit edilememiştir. Ayrıca otizme sadece tek bir etken sebep olmayabilir. Genetik hastalıkların otizme sebep olabileceği düşünülmektedir. Otizmli bireyin otizmli kardeşinin olma ihtimali normalden çok daha fazladır. Fakat otizmin tek sebebi genetik faktörler olamaz. Bazı viral hastalıkların da otizme sebep olduğu düşünülmektedir. Ama buna rağmen kesin yargılar belirtilmemiştir. Otizm birden çok sebebi olan, kişiyi farklı yönlerden etkileyen karmaşık bir durumdur.

Otizm Belirtileri

Otizm tanılı bireyler aşağıdaki tipik davranışların en az yarısını gösterirler. Bu semptomlar çok hafif ya da çok şiddetli olabilir. Her bir semptomun etkisi de diğerinden farklı olabilir. Ayrıca, bu davranışlar birçok farklı sebeple ortaya çıkarak, gelişimine uygun olmayacak şekilde sergilenebilir.

  • Bu bireylerde genellikle göz kontağı kurulmada sıkıntı yaşanır.
  • Çevrelerinde meydana gelen olaylara karşı ilgisizdirler.
  • İsimleriyle çağrıldıklarında genelde tepki vermezler bu bireyler.
  • Bu bireylerde görülen en temel belirtilerden biri fiziksel müdahale ve yüksek seslerden oldukça rahatsız olurlar.
  • Genellikle insanlar yerine cansız varlıklarla arkadaşlık kurup nesnelere ilgi duyarlar.
  • Bu bireylerde sosyallikten uzak ve kendi dünyalarına dönük bir yaşantıları vardır.
  • Bu bireyler kendi ihtiyaç ve isteklerini genelde ebeveynlerinin elini tutup göstererek isterler.
  • Öğrenmeye karşı ilgileri zayıf olduğu gibi taklit becerileri de iyi bir düzeyde değildir.
  • Bazı zamanlar çok hareketli olabilecekleri gibi bazen de bedensel olarak donuk ve hareketsizdirler.
  • Sözel becerileri akranlarına oranla çok gelişmemiştir. Konuşmaya yönelik dil becerileri gelişse daha bunu kullanmazlar.
  • Ekolaliktirler, söylenenleri bir papağan misali tekrar ederler.
  • Zamirleri ters kullanırlar.
  • Ezber kalıp cümleler kullanıp uygunsuz vurgulamalar yaparlar.
  • Mekanik ve tek düze ses tonu kullanırlar.
  • Uygunsuz gülme ve kıkırdamalar vardır.
  • Düzen konusunda takıntılı davranışları vardır.
  • Nesne takıntıları vardır. Nesnelere karşı bir bağlanma gerçekleştirirler (İp, pet şişe, araba… vs).
  • Kendi dünyalarına göre dizayn ettikleri bir düzenleri vardır. Bu düzenin değişmesine şiddetle karşı çıkarlar.
  • Kendilerine özel tekrarlayan sterotipik davranışlar gösterirler. (Nesneleri çevirme, el çırpma, kanat çırpma, zıplama, kendi etrafında dönme, parmak ucunda yürüme…)
  • Oyuncakları sahip oldukları işlevlerine uygun bir şekilde kullanıp oynamazlar. Hayal dünyaları da akranlarına göre zayıftır ve hayali oyunlar oynamazlar.
  • Hep aynı oyunları oynayıp yeni durumlara ve oyunlara kapalıdırlar.
  • Genelde inatçı ve uyumsuz bir davranış modeli sergilerler.
  • Ses, acı, koku, ışık ve dokunuşa aşırı hassasiyet gösterebilir.
  • Bu bireyler soğuk, sıcak, acıya duyarsız olabilir.
  • Bazıları tehlikeye karşı da duyarsız olabilir.
  • Yeme bozuklukları görülür.
  • Bu bireyler kendilerine ve çevrelerindekilere zarar verebilir.
  • Sabırlı olma ve bekleme gibi konularda tahammül seviyeleri oldukça düşüktür.

Otizm Tedavisi

  • İlaçlar. Depresyon, anksiyete, hiperaktivite ve obsesif-kompülsif gibi otistiklerin problemli davranışlarını tedavi etmede ilaç kullanılabilir.
  • Toplum desteği ve ebeveyn eğitimi. Destek ve eğitim için doktorunuzla konuşabilir veya TOHUM vakfı gibi yasal bir gruba başvurabilirsiniz.

Otistiklerin çoğu uyku problemi yaşar. Genellikle aynı saatte yatmak ve kalkmak gibi bir rutin belirlenerek tedavi edilir. Doktorunuz son çare olarak ilaç tedavisini deneyebilir. Sekretin ve işitsel bütünleşme terapisi gibi alternatif tedaviler hakkında hikayelere medyada ve diğer iletişim kaynaklarında sıkça rastlanır. Herhangi bir tedavi aradığınızda, her zaman bilginin kaynağını bulun ve bilimsel olarak uygun olup olmadığına bakın. Bir tedavinin kullanılması için, bireysel başarılar yeterli değildir. Büyük ve bilimsel olarak kontrol edilip onaylanmış çalışmalara bakmalısınız. Uzmanlar henüz otizmi engelleyecek bir yol bulamamıştır. Otizmi çocukluk aşılarına bağlayan hikayelere karşı toplumsal ilgi halen devam etmektedir. Fakat yapılmış olan birçok araştırma bu bağlantıyı kanıtlayamamıştır. Eğer çocuğunuzun aşılarını yaptırmazsanız hem çocuğunuzu hem de diğerlerini tehlikeye atmış olursunuz, çünkü bu hastalıkların çoğu çok zarar verisi, hatta ölümcül olabilir.

Otizmli bireylerde tedavinin öncelikli amacı bireylerin temel ihtiyaçlarının olduğunun farkına varmasını sağlamak ve bu ihtiyaçlarını karşılamasını sağlamaktır. Otizmli bireyde görülen belirtiler farklılık gösterebilir ve zaman içinde de bu belirtilerin sıklığı şiddeti değişebilir. Ayrıca ailenin otizmli aile bireyine karşı tutumu ve durumu da göz önünde bulundurularak tedavi şekillendirilmeye çalışılmalıdır. Başarılı bir şekilde çizilmiş programlar ile otizmli bireylerin gelişimi mümkündür. Başarılı bir programın içinde anne ve baba vardır. Başarılı program çocuğu bilişsel, emosyonel, sosyal, davranışsal ve adaptasyon yönleriyle geliştiren programdır.

Uzman Klinik Psikolog Fadıl KARAKOÇ