Bipolar Bozukluk

Bipolar Bozukluk

 

Bipolar bozukluk maniden depresyona kadar uzanan ruh halindeki aşırı değişkenliktir. Bipolar bozukluk kişide kendini mani ve hipomani olarak gösterir. İki uçlu bozukluk veya manik depresif diye de ifade edilen bipolar bozukluk ruhsal bir hastalığı karakterize eden duygu durum bozukluğudur. Bipolar bozukluğa sahip bireylerin ruh halleri dönemsel değişmelere sahiptir. Hastalığın dönemleri arasında birbirine tamamen zıt durumlar görülmektedir.  Bir dönemde birey aşırı mutlu ve coşkuluyken, bir dönemde durgun, mutsuz ve çökkündür. Bu dönemsel değişmeler arasında genel itibariyle altı aylık zaman dilimleri vardır. Fakat daha kısa zaman dilimleri arasında da ruh hallerinde keskin değişmeler görülebilir.

Hipomani

  • Hipomani ve maninin arasındaki temel fark davranış ve durumlarda görülen şiddet seviyesidir. Yani bireydeki bipolar bozukluk süreci ilk olarak hipomani olarak kendini gösterir sonra maniye dönüşür.
  • Hipomani maninin hafif şeklidir. Hipomani kişiyi iyilik hali ve üretkenliğe sevk edebilir.
  • Birey bu dönemde uykuya pek ihtiyaç duymaz. Sürekli olarak azalan bir uyku ihtiyacı görülür.
  • Ev veya işyerlerinde sürekli olarak halihazırdaki projelere aşırı bir odaklanma söz konusudur.
  • Coşkun ve mutlu bir ruh hali görülür bu dönemde.
  • Bu dönemde bireyin kendisine olan güven durumunda ciddi bir artış görülmekle birlikte; yaratıcı konusunda da iyi bir dönem içindedirler.
  • Bu dönemde bireylerin enerji durumlarında ve libidolarında da aşırı bir artış söz konusudur.
  • Pervarsız ve risk dolu davranışalar sergilemekten çekinmezler.
  • Bu dönemde bu bireylerde çok konuşma görülür ve bu genelde yüksek sesledir.

Mani

  • Temel belirtileri aşırı neşeli, coşkulu duygu durum, düşünce, hareketlerde hızlanma ve benlik kabarmasıdır.
  • Belirtileri 4-7 gün arası sürer.
  • Belirtileri gün boyu kendini gösterir ve kişinin ilişkilerinin ve işlevlerinin bozulmasına neden olur.
  • Az uykuya rağmen oldukça enerjik olmalarının yanında şiddetli bir uykusuzluk hali de görülmektedir.
  • Çabucak dikkatleri dağılabilir ve konsantrasyonlarını toplamada sıkıntı yaşarlar.
  • Bu dönemde bu bireyler kendilerini güçlü, önemli ve diğerlerinden üstün görürler.
  • Bu dönemde konuşmada hızlanma görülür ve konuşmalarını kesmek istemezler.
  • Fazla para harcama, alkol kullanımında artış, hızlı araba kullanma ve aşırı miktarda çalışma bu dönemde görülen belirtilerdir.
  • Kopuk ve acele düşünürler.
  • Uygunsuz coşku ve davranışların yanında asabiyet de görülmektedir.
  • Ani ve fevri karar verip düşük bir sağduyuya sahiptirler.
  • Bu dönemde bireylerde intihar düşünceleri görülebilmektedir.

Bipolar Bozukluk En Çok Hangi Yaşlarda Görülür?

Bipolar bozukluk genellikle 15-24 yaşları arasında görülür ve yaşam boyunca devam edebilir tedavi edilmeze. Ama erkelerde ortalama görülme yaşı 18 kadınlarda ise 20’dir. 15 yaşın altında görülme olasılığı düşüktür; fakat teşhis edilmesinin oldukça zor olduğu bu yaş aralığında bipolar bozukluk kendini daha çok dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile göstermektedir. Çocuklar ve yetişkinlerde görülen bipolar bozukluğun en temel farklılığı, çocuklardaki duygu durum değişikliğinin çok hızlı yaşanmasıdır. Yetişkinlerde ise dönemler arasında görülen geçiş daha uzun bir zamana yayılmaktadır. Bölgedeki illerin insan popülasyonuna baktığımızda ise vandaki en iyi psikologlar bu türden vakaların sıkça rastlandığına ilişkin beyanlarda bulunmaktadırlar. Bozukluğun yaş düzeylerine göre sınıflandırılması noktasında da diğer verilerle parallellik gösterdiği belirtilmektedir.

Bipolar Bozukluk Ve Genetik

Bipolar bozukluğun tek bir nedeni yoktur. Genetik, biyokimyasal ve çevresel nedenleri vardır. Genel anlamda stres ve yaşam olayları ise hastalığı tetikleyen unsurlardır. Genetik kodların bireyin bipolar bozukluğa yakalanma riskini incelediğimizde; bireyin ailesinden birisinde görülen bu durumun normal bir bireyin bu hastalığa yakalanma oranına göre oldukça yüksek olduğunu görüyoruz. Bu oranın yaklaşık olarak 5-6 kat olduğunu söyleyebiliriz.

Bipolar Bozukluğun Cinsiyetler Arasında Görülme Sıklığı

Bipolar bozukluğu bireyin duygu durumundaki aşırılık ve kontrolsüzlük olarak tanımlamıştık. Bu hastalığa yakalanma durumunu cinsiyetlere göre analiz ettiğimizde her iki cinsiyette de birbirine yakın oranlara sahip olduğunu görürüz. Fakat bipolar bozukluğun alt tiplerine bakıldığında kadınlarda hipomaninin fazla görüldüğü erkeklerde ise manik durumun daha fazla görüldüğüne şahit oluyoruz.

 

Uzman Klinik Psikolog Fadıl KARAKOÇ