Somatoform Bozukluklar

Somatoform Bozukluklar

Somatoform bozukluklar biyolojik bir patoloji olmaksızın çeşitli ruhsal bozuklukları ifade eder. Yapılan tıbbi muayeneler ve tetkikler sonucunda bireyin bedensel olarak bir nedene rastlanılmayan hastalık türüdür. Fakat ağrılı fiziksel yakınmalar sonucu birey doktora başvurur; ancak herhangi bedensel bir semptoma rastlanılmadığı için bireydeki bu rahatsızlığın sebebinin psikolojik kökenli olduğu anlaşılır. Bu rahatsızlığa sahip bireyler aynı anda vücutlarının baş, sırt ve kafa gibi bölgelerinde çeşitli ağrıların olduğunu ifade ederler.

Bu bozukluğa sahip bireylerde hastalığın temel nedenleri arasında bilinç dışı çatışmaların temel rol oynadığı saptanmıştır. Ayrıca bu bozukluğa sahip bireylere herhangi bir tanının konulabilmesi için ağrı şikayetlerinin uzun zamandır var olması ve bireyin günlük yaşamını artık sekteye uğratacak boyuta ulaşmış olması gerekir.

Ortaya çıkan belirtiler birey tarafından bilinçli bir şekilde ortaya çıkarılmaz ve yine bilinçli bir şekilde bireyin kontrolünde devam ettirilmez. Toplumumuzun ruhsal hastalıklara bakış açısı iyimser olmadığı için ruhsal hastalıklarını genelde fizyolojik olarak dışa vururlar. Hastalığın bir diğer önemli nedeni de budur. Ayrıca kültürel nüveler de somatoform bozuklukların ortaya çıkmasında etkilidir. Düşük eğitimli ve düşük gelire sahip bireylerde daha sık görülür. Bunun nedeni ise hastalığa bir tanının konulamaması, ruhsal hastalıkların toplum içinde iyi karşılanmaması, hekimlik ve tıp olanaklarının yeterli düzeyde olmaması ödipal çatışmaya bağlı olarak patolojilerin çok olmasıdır.

En yoğun görülen somatoform bozukluk türleri şunlardır;

  • Somatizasyon Bozukluğu
  • Konversiyon Bozukluğu
  • Ağrı Bozukluğu
  • Hipolondriasis Bozukluğu
  • Beden Disformik Bozukluğu
  • Hiperkonriasis Bozukluğu

Somatizasyon Bozukluğu

Ortaya çıkan bedensel yakınmalar tüm vücutta kendini gösterir. Birden çok organda rahatsızlık baş gösterir ve bu bireyler sürekli tedavi ararlar. Düşük eğitimli kişilerde ve düşük sosyoekonomik gruplarda görülme sıklığı fazladır. Genellikle ergenlerde ve genç yetişkinlerde ortaya çıkar.

Bu bireyler sürekli olarak tedavi ararlar, bunun sonucu olarak gereksiz ilaç kullanımı, ameliyatlar görülür ve bu durum hastalığın iyice yerleşmesine zemin hazırlar. Bu bireyler duygularını ifade etmekte zorlanırlar, bir bakıma duygu körlüğü yaşamaktadırlar. Duygularını tanımakta zorlanırlar ve sanki bu duygu onların değilmiş gibi ifade ederler.  Bireyin bir yakınını kaybetmesi, stresli yaşam durumlarıyla karşı karşıya kalması gibi nedenlerle bireyde geçici bedensel belirtiler ortaya çıkar. Fakat yakın çevresinin bu belirtilere ilgisi ve kişiye yaklaşımı bu belirtileri kronik hale getirebilir.

Konversiyon Bozukluğu

Zihinsel çatışmaların ürünü konversiyon bozukluğu birden fazla biyolojik ve duygusal semptomun varlığıyla ortaya çıkar. Belirtiler fiziksel ve nörolojik kaynaklı değildir. İd, ego ve süper ego arasındaki çatışmalar konversiyon bozukluğunun temelini oluşturan etmenlerdir.

bu bozukluk bireylerde genelde erken yaşlarda görülür ama orta ve ileri yaşlarda da görülebilmektedir. Kalıtsal özelliklerin etkili olduğu düşünülmektedir. Hastalık tekrarlayıcı bir özelliğe sahiptir.

Ağrı Bozukluğu

Bedensel bir hastalık olmamasına rağmen hasta sürekli ve şiddetli ağrılarından yakınır. Ağrılar şiddetlidir ve stres, çatışma gibi durumlar temel nedenlerdendir. Genellikle orta yaş grubunda ortaya çıkar ve kadınlarda daha fazla görülür.

Bu hastalığa sahip bireyler içinde bulunduğu şiddetli ağrıyı çevresindekilere karşı kullanıp istediklerini elde etmede bir araç yapabilir. İstediklerini elde eden birey bu ağrılı durumu güçlendirip devam ettirme yoluna girer.

Hipokondriasis Bozukluğu

Kişi hasta olmadığı halde hasta olduğuna inanır ve beden semptomlarını yanlış yorumlaması söz konusudur. Doktor doktor dolaşırlar ve ilaç kullanımı fazladır. Bu bireyler bedenle ilgili duyumlara doğuştan duyarlılığa sahiptirler ve rahatsızlıklara karşı düşük dirence sahiptirler.

Bu bireyler en küçük bir belirtiyi bile değerlendirip hasta olduklarına inandıkları için hastalık hastası olarak anılırlar toplum içinde. Her yaşta görülmekle beraber genelde erkeklerde otuzlu yaşlarda kadınlarda ise kırklı yaşlarda daha fazla görülmektedir.

Beden Disformik Bozukluğu

Bu bireyler bedenlerinin bir bölümünde veya tamamında bir kusur olduğuna inanırlar. Bunun için sürekli ameliyatlar geçirirler ve buna rağmen yapılan tedavilerden bir türlü memnun olmazlar. Bedensel bir memnuniyetsizlik görülür hep. Birey vücudunun bir bölümündeki küçük kusuru devasa olarak görebilir ve hatta başka organlarında bu kusurun ortaya çıkmasında etkili olduğunu söyleyip o organlarında ameliyat edilmesini ister.

Kadın ve erkeklerde görülme oranı birbirine yakındır. Genelde ergenlik döneminde başlar erişkinliğe kadar devam eder.

Hiperkondriasis Bozukluğu

Hipokondriasis bozukluğunun tersi bir bozukluktur. Bu bireyler hasta olmadıklarını ve hastalığın onları yenemeyeceğine inanırlar. Kendisinin yeterince güçlü olduğunu ve hiçbir hastalığın onu yatağa düşüremeyeceğini söyler bu bireyler. Bunun temel nedeni ise hastalıklarla yüzleşmek istemeleridir; çünkü olası bir hastalık durumunda fazlasıyla kaygılanırlar.

 

Uzman Klinik Psikolog Fadıl KARAKOÇ